Historia Polski w pigułce | Blisko Polski


Historia Polski w pigułce

[tutaj historia Polski w skrócie - same daty]

[tutaj historia Polski w pigułce urozmaicona grafikami]

Rok 966Chrzest Polski: uznawany jest za początek polskiej państwowości. Poprzez przyjęcie chrztu oraz ślub (w 965 r.) z czeską księżniczką Dobrawą Przemyślidką książę Polski z dynastii PiastówMieszko I (pierwszy władca Polan) włączył swoje państwo w zachodni krąg kultury chrześcijańskiej.

972 – Bitwa pod Cedynią: zwycięstwo wojsk Polan, który obronili Pomorze przed niemieckim najazdem.

1000 – Zjazd w Gnieźnie. Męczeńską śmierć św. Wojciecha (997) i jego rychłą kanonizację polski książę Bolesław I Chrobry wykorzystał doprowadzając na zjeździe gnieźnieńskim do utworzenia polskiej metropolii kościelnej w Gnieźnie oraz biskupstw w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu i tym samym do potwierdzenia pełnej samodzielności Polski przez cesarza Ottona III.

1002-1018 – Wojna polsko-niemiecka: rozpoczęta przez Bolesława Chrobrego, zakończona zdobyciem Milska i Łużyc.

1025 – Koronacja Bolesława Chrobrego: tuż przed śmiercią Chrobry koronował się na pierwszego króla Polski.

1138-1320 – Podział Polski na dzielnice: tzw. rozbicie dzielnicowe. Rozdrobienie państwa polskiego na coraz mniejsze, w znacznej mierze niezależne, władztwa terytorialne. Proces ten był związany z rozradzaniem się dynastii Piastów, której każdy członek, zgodnie z polskim prawem zwyczajowym, miał prawo do posiadania części ojcowizny.

1226Sprowadzenie Krzyżaków do Polski przez księcia mazowieckiego, Konrada.

1241 – Najazd Tatarów: bitwa pod Legnicą zakończona przegraną wojsk polskich.

1327 – Początek wojny z Zakonem Krzyżackim
1331
– Bitwa pod Płowcami: pokonanie Krzyżaków
1335
– Zjazd w Wyszehradzie monarchów Czech, Węgier i Polski w celu rozstrzygnięcia sporu z Krzyżakami
1343
– Zawarcie pokoju w Kaliszu

1385Unia polsko-litewska w Krewie: związek Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego (jego istnienie zakończyło się dopiero wraz z III rozbiorem Polski w 1795 roku).  Książę Litwy, Jagiełło, został poprzez małżeństwo z Jadwigą królem Polski.

1410Bitwa pod Grunwaldem: jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy. Zwycięstwo sił polsko-litewskich przeciw Krzyżakom i wspomagającym ich pomniejszym państewkom Rzeszy. Niestety nie wykorzystano zwycięstwa do odbicia Malborka.
1411
– Pokój w Toruniu, zakończenie wojny polsko-krzyżackiej 1409-1411

1431–1435 – Wojna z Krzyżakami zakończona zwycięskim dla Polski pokojem w Brześciu Kujawskim.

1444Bitwa pod Warną: starcie między oddziałami polsko-węgierskimi, a wojskami tureckimi (Imperium osmańskie). Trzykrotnie liczniejsze wojsko tureckie pokonało koalicję.

1454–1466 – Wojna trzynastoletnia z Zakonem Krzyżackim, zakończona zwycięstwem Polaków i II pokojem w Toruniu.

1519–1521 – Ostatnia wojna Zakonu Krzyżackiego z Polską

1525Hołd pruski: ostatni wielki mistrz zakonu krzyżackiego Albrecht Hochenzollern składa hołd lenny Zygmuntowi I Staremu, królowi Polski.

1569 – Unia Lubelska – rozszerzenie unii „personalnej”, tj. wiążącej oba państwa tylko osobą władcy, Polski i Litwy w unię realną (odrębne pozostało natomiast wojsko i skarb): Rzeczpospolitą Obojga Narodów, od XVII wieku częściej znaną jako Rzeczpospolita Polska.

1570 – Ugoda Sandomierska: porozumienie pomiędzy wyznaniami reformowanymi w I Rzeczypospolitej: luteranami, kalwinami oraz braćmi czeskimi. Nie brali w nim udziału bracia polscy (arianie). Intencją była wspólna obrona przed kontrreformacją i zaprzestanie walk między różnymi wyznaniami protestanckimi.

1573 – Konfederacja warszawska: dokument uważany jest za początek prawnie gwarantowanej tolerancji religijnej.

1573 – Pierwsza wolna elekcja: odbyła się rok po bezpotomnej śmierci ostatniego z JagiellonówZygmunta II Augusta.

1596 – Unia brzeska – połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

1600 – Początek wojny ze Szwedami
1605
– Bitwa pod Kircholmem: jedno z najświetniejszych zwycięstw I Rzeczypospolitej, dokonane głównie dzięki husarii jako siły przełamującej. Rozgromiono ponad trzykrotnie liczniejszą armię szwedzką!
1622
– Rozejm w Mitawie: rozejm w wojnie ze Szwecją o Inflanty. Pozostawiał Polsce lenno kurlandzkie oraz południowo-wschodnie Inflanty z Dyneburgiem. Tę część Inflant zaczęto nazywać Inflantami Polskimi.
1627
– Bitwa pod Oliwą: bitwa morska pomiędzy flotą polską, a eskadrą okrętów szwedzkich, stoczona na redzie Gdańska. Wygrana Polaków.
1629
– Pokój w Altmarku, korzystny dla Szwecji: sześcioletni rozejm kończący wojnę polsko-szwedzką. W 1635 postanowienia rozejmu w Altmarku zmodyfikowano, podpisując korzystniejszy dla Polski rozejm w Sztumskiej Wsi.

1609–1619 – Wojny polsko-rosyjskie: w 1611r. wojska Rzeczpospolitej 9 października 1611r. zdobyły Kreml w Moskwie. W Rosji rocznica wypędzenia polskiej załogi z Kremla 7 listopada 1612 jest od 2005 roku obchodzona jako święto narodowe.

1620–1699 – Wojny polsko-tureckie:
1620 – Bitwa pod Cecorą: po nierozstrzygniętej obronie polskiego obozu, wojska Rzeczypospolitej zostały rozbite w odwrocie.
1621 – Bitwa pod Chocimiem: konflikt zbrojny między Rzeczpospolitą a Imperium Osmańskim, nierozstrzygnięty.
1672 – Najazd turecki na Polskę, zdobycie przez Turków Kamieńca Podolskiego.
1673
– Zwycięstwo pod Chocimiem: wojska koronne i litewskie pod dowództwem hetmana wielkiego koronnego Jana Sobieskiego (ok. 30 tysięcy żołnierzy) odniosły wielkie zwycięstwo nad wojskami tureckimi. Tylko kilku tysiącom Turków spośród całej, 35-tysięcznej armii udało się przedostać do Kamieńca Podolskiego. Reszta poległa, bądź dostała się do niewoli.
1683
Odsiecz wiedeńska: bitwa stoczona 12 września 1683 roku pod Wiedniem między wojskami polsko-austriacko-niemieckimi pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego, a armią Imperium osmańskiego pod wodzą wezyra Kara Mustafy. Zakończyła się klęską Osmanów, którzy od tej pory przeszli do defensywy i przestali stanowić zagrożenie dla chrześcijańskiej części Europy.
1699 – Pokój w Karłowicach: kończył 255 lat wojen, w których po jednej stronie uczestniczyła Rzeczpospolita, a po drugiej Imperium Osmańskie  jednocześnie zapoczątkował w XVIII wieku przyjazne stosunki obu państw w obliczu wzrostu potęgi Austrii, Imperium Rosyjskiego i Prus.

1717 – Sejm „niemy” jednodniowa sesja sejmu I Rzeczypospolitej, która miała za panowania króla Augusta II Mocnego. Sejm został nazwany „niemym” z powodu niedopuszczenia posłów do głosu, w obawie przed zerwaniem obrad. Miał charakter sejmu pacyfikacyjnego kończącego czas walki króla ze szlachtą.

1768–1772Konfederacja barska: zbrojny związek szlachty polskiej utworzony w obronie wiary katolickiej i niepodległości Rzeczypospolitej. Skierowany przeciwko: kurateli Imperium Rosyjskiego, królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu i popierającym go wojskom rosyjskim.

1772I rozbiór Polski dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy. 18 września 1772 roku kraje te notyfikowały Rzeczypospolitej fakt rozbioru, żądając zwołania sejmu dla przeprowadzenia cesji. Opór łamały groźby i dokuczliwa okupacja kraju przez wojska trzech mocarstw.

1788-1792Sejm Czteroletni (Wielki):  sejm zwołany za zgodą cesarzowej Rosji Katarzyny II w Warszawie, mający na celu, w zamyśle organizatorów, przywrócenie suwerenności i przyspieszenie rozwoju gospodarczego Rzeczypospolitej. Kolejny sejm, w Grodnie 23 listopada 1793 roku, uznał Sejm Czteroletni za niebyły i uchylił wszystkie ustanowione na nim akty prawne

1791Uchwalenie Konstytucji 3 Maja (pierwsza w Europie, druga – po USA – na świecie): wprowadziła polityczne zrównanie mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa, w ten sposób łagodząc nadużycia pańszczyzny. Konstytucja zniosła zasadę liberum veto.

1792 – Konfederacja targowicka: zawiązana przez przywódców magnackiego obozu republikanów w Targowicy w celu przywrócenia starego ustroju Rzeczypospolitej, pod hasłami obrony zagrożonej wolności przeciwko reformom Konstytucji 3 maja, wprowadzającym monarchię konstytucyjną. Jej zawiązanie posłużyło Rosji jako pretekst do interwencji zbrojnej w Rzeczypospolitej.

1793II rozbiór Polski dokonany przez Rosję i Prusy: doszło do podpisania traktatu podziałowego między cesarzową Katarzyną II a  królem prus Fryderykiem Wilhelmem II. Po podpisaniu wojska pruskie weszły do Wielkopolski, a rosyjskie do wschodniej Polski.

1794Powstanie kościuszkowskie (insurekcja kościuszkowska): polskie powstanie narodowe przeciw Rosji i Prusom. Mimo podnoszącej morale zwycięskiej bitwy pod Racławicami w pierwszych dniach powstania, ostatecznie polski zryw zakończył się niepowodzeniem. W ciągu 8 miesięcy powstania strona polska zmobilizowała do walki około 150 000 ludzi, z tego blisko 100 000 do służby w oddziałach regularnych, 50 000 służyło w milicji i pospolitym ruszeniu. Na Syberię zesłano około 20 000 powstańców.

1795III rozbiór Polski dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy: niecały rok po upadku insurekcji władcy trzech państw uzgodnili wzajemnie traktat, zgodnie z którym przeprowadzili ostatni, pełny, trzeci rozbiór Rzeczypospolitej.

1797Powstanie Legionów Polskich we Włoszech: z inicjatywy Jana Henryka Dąbrowskiego utworzono polskie formacje wojskowe, których celem była walka o niepodległość Polski. Walczące u boku wojsk francuskich i włoskich Legiony zostały utworzone  przez Francuzów we Włoszech. Tam wojska polskie miały się odbudować i przygotować do dalszych działań, gdyż po III rozbiorze polskie wojska były w pewnej części bezwładne.

1807 – Utworzenie Księstwa Warszawskiego: istniejącego do 1815r., formalnie niepodległego, jednak w rzeczywistości podporządkowane go napoleońskiej Francji państwa. Było ono namiastką państwa polskiego.

1809 – Wojna z Austrią: będąca częścią wojny Napoleona z koalicją antyfrancuską, prowadzona jednak samodzielnie przez wojska polskie pod dowództwem Wodza Naczelnego Wojsk Polskich księcia Józefa Poniatowskiego. Kampania sił polskich została zakończona zwycięstwem.

1816Utworzenie Królestwa Polskiego: potocznie Królestwo Kongresowe – utworzony decyzją kongresu wiedeńskiego i istniejący w latach dp 1918r organizm państwowy na ziemiach polskich, w unii z Imperium Rosyjskim, do roku 1831 z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako królem Polski.

1830 – Wybuch Powstania Listopadowego: polskiego powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń). Powstańcom nie udało się zwyciężyć sił Imperium Rosyjskiego. Po polskiej stronie ok. 150 000 walczących, zginęło ok. 40 000.

1846 – Wybuch powstania krakowskiego (rewolucji krakowskiej): było ono próbą powołania ogólnonarodowego powstania pod hasłami demokracji, podjętą w Krakowie. Porażka powstańców.

1863 – Wybuch Powstania Styczniowego: było to polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone manifestem 22 stycznia 1863 wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy, spowodowane narastającym rosyjskim terrorem. Trwało do jesieni 1864, po stronie polskiej udział w nim wzięło ok. 200 000 żołnierzy (straty szacowane są na 10-20 tysięcy). Rosjanie rozpoczęli represje natychmiast po stłumieniu powstania, kilkadziesiąt tysięcy uczestników walk zesłano na Syberię. Władze rosyjskie przystąpiły też do wzmożonej rusyfikacji społeczeństwa polskiego.

1914–1918I wojna światowa: Polacy brali w niej udział jako żołnierze trzech armii państw zaborczych.

1914 – Utworzenie w Warszawie Polskiej Organizacji Wojskowej: z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w wyniku połączenia działających w Królestwie Polskim konspiracyjnych grup w celu walki z rosyjskim zaborcą.

1918Odzyskanie niepodległości Polski. Za datę przyjęto 11 listopada: jest to dzień przekazania władzy wojskowej  Józefowi Piłsudskiemu. Ponowne utworzenie polskiego państwa było możliwe dzięki korzystnemu dla Polaków wynikowi wojny światowej (przegrana Niemiec i Austro-Węgier, osłabienie Rosji), działaniom polskiej dyplomacji (na powojennej konferencji w Wersalu Polska była reprezentowana przez Romana Dmowskiego oraz Ignacego Paderewskiego) oraz prowadzonej już wcześniej działalności organizacyjnej, zmierzającej do utworzenia struktur państwa oraz jego wojska.

1918–1919Powstanie Wielkopolskie – zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu wkrótce po zakończeniu I wojny światowej. Polacy domagali się powrotu ziem zaboru pruskiego do Polski, która w tym czasie umacniała swą niepodległość. Powstanie zakończone pełnym sukcesem.

1919–1921Powstania Śląskie – trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, jakie miały miejsce między ludnością polską i niemiecką. Odbyły się one w okresie formowania się Państwa Polskiego po zakończeniu I wojny światowej. Skutkiem trzeciego powstania było zyskanie dodatkowych terenów na rzecz Polski.

1919–1921Wojna polsko-bolszewicka: rozpoczęła się od walki o Wilno, z którego pierwotnie wyparto polskie oddziały. W trakcie wojny Polacy ruszyli na Kijów (1920), ale po pierwszych sukcesach role odwróciły się i do ofensywy przeszły wojska bolszewickie.

1920Bitwa warszawska (cud nad Wisłą) 12-25 sierpnia: była decydującym momentem wojny polsko-bolszewickiej. Zwycięstwo Polaków powstrzymało marsz bolszewików na Polskę, a w dalszej konsekwencji na Europę.

1921Traktat ryski: kończył wojnę polsko-bolszewicką, ustalał przebieg granic wschodnich oraz regulował inne sporne dotąd kwestie. Podpisana w Rydze umowa zatwierdziła ostatecznie kształt mapy II Rzeczpospolitej.

1921 – Konstytucja marcowa: wprowadzała ustrój republiki demokratycznej o parlamentarno-gabinetowym systemie rządów. Likwidowała
przywileje stanowe i ich oznaki, czyli herby.

1926Przewrót majowy: zbrojny zamach stanu dokonany przez marszałka Józefa Piłsudskiego w dniach 12–15 maja. Powodami zamachu była pogarszająca się sytuacja polityczna i gospodarcza kraju. 14 maja Piłsudski przejął kontrolę nad Warszawą. W wyniku walk zginęło 379 osób. Legalny rząd Wincentego Witosa podał się do dymisji, a prezydent Wojciechowski złożył swój urząd. Uprawnienia prezydenta przejął Maciej Rataj, który powołał nowy rząd z Kazimierzem Bartlem na czele, w którym Piłsudski został ministrem spraw wojskowych i generalnym inspektorem Sił Zbrojnych.  Zamach majowy rozpoczął 13-letnie, autorytarne rządy sanacji.

1939 – Zerwanie przez Niemcy paktu o nieagresji z Polską: wybuch II wojny światowej, atak Niemiec na Polskę 1 września.

1939Atak Związku Radzieckiego na Polskę 17 września: była to realizacja tajnego sowieckiego paktu z Niemcami.

1940–1945 – Powstanie i działalność Polskiego Państwa Podziemnego: na terenach okupowanych Polacy utworzyli pierwsze w świecie tajne struktury państwowe, z sądownictwem, edukacją i wojskiem.

1940 – Mord katyński – dokonana przez Sowietów zbrodnia na polskich jeńcach wojennych, w tym oficerach Wojska Polskiego

1943 – Powstanie w getcie warszawskim: zryw organizacji żydowskich i wspomagających ich żołnierzy polskich przeciw terrorowi niemieckiemu. Bezpośrednią przyczyną powstania była likwidacja getta warszawskiego. Powstanie zakończyło się klęską po niecałym miesiącu walk nie mających szans powodzenia.

1944 – Wybuch Powstania Warszawskiego 1 sierpnia: wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego. Powstańcy chcieli odzyskać miasto wobec nadciągającego frontu radzieckiego, by być wobec Armii Czerwonej gospodarzem polskiej stolicy. Rosjanie, którzy oficjalnie wspierali powstanie i deklarowali walkę z Niemcami, po jego wybuchu praktycznie nie wzięli udziału w ofensywie przeciw hitlerowcom, a  ponadto atakowali Polaków chcących przyłączyć się do walki. Po 63 dniach nierównej walki niedozbrojone polskie oddziały powstańcze ogłosiły kapitulację. Zginęło kilkanaście tysięcy polskich żołnierzy oraz ponad 100 tysięcy cywilów: niemiecki okupant stosował niespotykane wcześniej metody destrukcji zabudowań miejskich. Po upadku powstania dokończono plan zrównania Warszawy z ziemią.

1945 – Zakończenie II wojny światowej, konferencja w Jałcie: bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy. Alianci (premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill oraz prezydent USA Franklin Delano Roosevelt) przystali na żądania Józefa Stalina i oddali Polskę – choć formalnie była w obozie zwycięzców – w jego strefę wpływów, dodatkowo odbierając Polakom na rzecz Sowietów tereny wschodnie (Kresy, z Wilnem i Lwowem).

1945 – Rozpoczęcie rządów komunistów w Polsce, choć formalnie, w ramach okupacji sowieckiej, działali już od 1944r. (manifest Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, który został powołany w Moskwie i funkcjonował pod polityczną kontrolą Józefa Stalina).

1947-1956 – Polska w okresie stalinizmu: po wojnie następowały zmiany upodabniające polski system społeczny i gospodarczy do modelu radzieckiego. Zachowano pozory wielopartyjności, jednak wkrótce to Polska Zjednoczona Partia Robotnicza realnie decydowała o państwie. Państwo zaczęło przybierać formę totalitarną. Likwidowano kolejne zrzeszenia, stowarzyszenia społeczne. Kontroli poddano związki zawodowe. Zniesiono samorządy lokalne, a sądownictwo zostało podporządkowane władzy, przez co przestało być obiektywne i niezawisłe. Przeciwników politycznych skazywano w pokazowych procesach, nierzadko skazując na śmierć.

1944- 1963r – działalność polskiej partyzantki antykomunistycznej: tzw. „żołnierzy wyklętych”. Rekrutujący się w większości z Narodowych Sił Zbrojnych (ale również AK i innych organizacji) Polacy nie pogodzili się z powojennym losem Polski i próbowali walczyć z okupantem. Według PRL-owskiej propagandy nie byli to żołnierze, lecz „leśne bandy” czy  „zaplute karły reakcji”, stąd przydomek „żołnierze wyklęci”.

1980 – Powstanie NSZZ „Solidarność” było zwieńczeniem działalności opozycji w Polsce. Po „Poznańskim Czerwcu ’56″, „Marcu ’68″, czy „Grudniu ,70″ na Wybrzeżu, udało się wymóc na komunistycznej władzy powołanie do życia wolnych związków zawodowych. Powstanie i ruch „Solidarności” oprócz aspektów ekonomicznych było powiewem wolności.

1981 – Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce (rozpoczęty 13 grudnia, zniesiony 22 lipca 1983r.), mającego na celu stłumienie ruchu Solidarności i zmianę jej kierownictwa. Powstała po stanie wojennym tzw. „druga Solidarność” nie była już tym samym związkiem.

1989 – Obrady Okrągłego Stołu: porozumienie się części elit Solidarności z komunistami. Koniec komunizmu w Polsce, początek III Rzeczpospolitej.

1999 – Wstąpienie Polski do NATO 12 marca.

2004 – Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej 1 maja.

 [tutaj historia Polski w pigułce urozmaicona grafikami]
Historia Polski

Więcej na temat historii Polski od 1939r. w „Akademii Leminga







Projekt nie jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach jakiegokolwiek funduszu
Uważasz inicjatywę Blisko Polski za wartościową? Wesprzyj ją!

Biały wywiad Blisko Polski

Zamieszczasz materiały z Blisko Polski u siebie?
Cieszymy się i prosimy o podanie źródła: BliskoPolski.pl


Przeczytałeś materiał niepełny? Uważasz, że temat nie jest jest wyjaśniony
dokładnie, a wręcz jedynie pobieżnie zasygnalizowany? To bardzo możliwe.
Strona znajduje się w fazie ciągłej budowy, sekcje informacyjne są wciąż
uzupełniane i jeszcze wiele czasu minie, nim będą gotowe.

Polska flaga

Losowe hasło



Czy wiedziałeś, że to Polak skonstruował pierwszą lampę naftową?

Cytaty

"Dopóki społeczeństwo jest bierne, spodziewa się wszystkiego od wypadków, od innych, tylko nie od siebie – nic nie nastąpi." Józef Piłsudski


redakcja@bliskopolski.pl