Wołyń 1943 – geneza

[ Strona informacyjna: Wołyń 1943 ]

 [ Geneza ] [ Przebieg ]  [ Filmy ]  [ Książki ] [ Muzyka ] [ Ludobójstwo ] [ Pamięć ]

11 lipca 1943 roku (tzw. „krwawa niedziela”) to jedna z wielu zapomnianych dat w historii Polski. Tego dnia o świcie rozpoczęła się największa na Wołyniu (wschodnie tereny II RP, dziś w granicach Ukrainy) akcja ludobójstwa na narodzie polskim zorganizowana przez OUN, a dokonaną przez  UPA. Ukraińscy nacjonaliści zaatakowali ponad 100 miejscowości zamieszkałych przez Polaków. Ich celem było całkowite zlikwidowanie ludności polskiej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej.

Logo OUN-BOUN tak instruuje w jednej z dyrektyw: „Zniszczyć wszystkie ściany kościołów i innych polskich budynków kultowych; zniszczyć drzewa przy zabudowaniach tak, aby nie pozostały nawet ślady, że tam kiedykolwiek ktoś żył, ale nie niszczyć drzew owocowych przy drogach; do 21 XI 1944 roku zniszczyć wszystkie polskie chaty, w których poprzednio mieszkali Polacy (…). Zwraca się uwagę raz jeszcze na to, że jeżeli cokolwiek polskiego pozostanie, to Polacy będą mieli pretensje do naszych ziem”.

Ten tragiczny dzień był jednak kulminacją trwającego od kliku miesięcy ludobójstwa ukraińskiego na Polakach, mającego na celu jak najszybsze wymordowanie ich wszystkich: od polskich dzieci po starców, zarówno kobiet jak i mężczyzn.

Mapa województw II RPWołyń – kraina historyczna położona w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy. Obecnie jest to część Ukrainy, znajdująca się w bliskiej odległości od Lwowa przy granicy z Polską i Białorusią. Od wieków był przedmiotem sporów między Królestwem Polski a Litwą. Na mocy Unii Lubelskiej w 1596 został przyłączony w całości do Polski. Po rozbiorach prawie cały teren Wołynia został przyłączony do Rosji jako gubernia wołyńska ze stolicą w Żytomierzu. Jedynie niewielki skrawek tych ziem znalazł się pod panowaniem Austrii.

Polacy pod zaborami cieszyli się względną swobodą, marszałkami szlachty wołyńskiej byli Polacy, działały liczne klasztory i szkoły polskie, jak na przykład słynne liceum krzemienieckie, które spełniało rolę polskiego uniwersytetu i do którego uczęszczał Juliusz Słowacki. W wyniku powstań 1831 i 1863 roku nastąpiła konfiskata wielu dóbr magnatów rezydujących na Wołyniu i biorących czynny udział w walkach. Zamknięto wiele polskich klasztorów i szkół, w tym liceum krzemienieckie, co było wielkim ciosem dla polskiej kultury.

Po I wojnie światowej Ukraińcy nie potrafiący porozumieć się przy tworzeniu swojej państwowości sprowokowali wojnę z Polską, która również zaczynała się odbudowywać. Nie chcąc dopuścić do przyłączenia Galicji Wschodniej do Polski 1 listopada 1918 roku ukraiński odział Strzelców Siczowych niespodziewanie zaatakował Lwów. W walkach o miasto zamieszkałe w znacznej większości przez Polaków zasłynęły w szczególności Orlęta Lwowskie.

Zachodnie mocarstwa nie chciały początkowo uznać roszczeń Polaków do ziem zachodniej Ukrainy, jednak zmieniono zdanie i uznano, że Polska może zostać wykorzystana przeciwko bolszewikom. Do połowy lipca 1919 roku, przy pomocy między innymi „Błękitnej Armii” Generała Hallera wojska polskie wyparły Ukraińców za Zbrucz i zakończyły wojnę.  W 1923 roku Rada Ambasadorów zatwierdziła wschodnią granicę II Rzeczpospolitej, w której znalazły się zachodnie ziemie Wołynia i Galicja Wschodnia.

Województwo wołyńskie było jednym z najbardziej zaniedbanych i zacofanych cywilizacyjnie terenów II Rzeczpospolitej. Władze starały się nadrabiać ten dystans przede wszystkim odbudowując zniszczenia wojenne. Do roku 1929 powstało 75 km dróg o utwardzonej powierzchni, 113 nowych szkół, odrodziło się liceum krzemienieckie, rozpoczęto budowę linii kolejowej. W następnych latach przeprowadzono elektryfikację, powstawały teatry, kina, nowe gazety.  W 1928 roku wojewodą wołyńskim został Henryk Józewski, który chciał pozyskać Ukraińców jako lojalnych obywateli II RP. Do szkół wprowadzono obowiązkową naukę języka ukraińskiego, ukraińskie spółdzielnie rolnicze i organizacje kulturalne mogły rozwijać się bez problemów.

Stepan BanderaTymczasem zaczął rodzić się ruch nacjonalistyczny, który występował przeciwko bolszewickiej Rosji mającej w swoim władaniu pozostałą część Ukrainy (Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka), a także mający w pamięci wojnę 1918-1919 i porażkę na rzecz Polski.  W 1929 roku powstaje OUN, która od samego początku stała się organizacją nielegalną w II Rzeczpospolitej. Prowadziła na terytorium Polski działalność terrorystyczną, była odpowiedzialna za śmierć Bronisława Pierackiego. Stepan Bandera, jeden z przywódców OUN, który przyjął odpowiedzialność za zamach, został początkowo skazany na karę śmierci, którą w wyniku amnestii zamieniono na dożywotnie więzienie.  Został z niego wypuszczony we wrześniu 1939 roku.

Duży wpływ na ideologię OUN miały totalitaryzmy niemiecki oraz włoski, organizacja współpracowała od początku swego istnienia z Abwehrą a także po wybuchu II wojny światowej z III Rzeszą. Zaplanowano nawet antypolskie powstanie, które jednak nie doszło do skutku w wyniku agresji sowieckiej na Polskę 17 września 1939 roku.

Po rozpoczęciu wojny Niemiec z sowiecką Rosją i wkroczeniu wojsk Wehrmachtu do Lwowa 30 czerwca 1941 roku, OUN wezwała do mordów. Na ulicach Lwowa rozdawano ulotki o następującej treści: „Lachów (czyli Polaków – przyp. BP), Żydów i komunistów niszcz bez litości, nie miej zmiłowania dla wrogów Ukraińskiej Rewolucji Narodowej”.  Pod koniec 1942 roku powstaje UPA, formacja zbrojna Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, która miała walczyć o niepodległe, etnicznie czyste państwo ukraińskie.

Tagi:







Projekt nie jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach jakiegokolwiek funduszu

Biały wywiad Blisko Polski

Zamieszczasz materiały znalezione na Blisko Polski u siebie?
Cieszymy się i prosimy o zamieszczenie pod nimi linku do www.BliskoPolski.pl


Przeczytałeś materiał niepełny? Uważasz, że temat nie jest jest wyjaśniony
dokładnie, a wręcz jedynie pobieżnie zasygnalizowany? To bardzo możliwe.
Strona znajduje się w fazie ciągłej budowy, sekcje informacyjne są wciąż
uzupełniane i jeszcze wiele czasu minie, nim będą gotowe.
Jeśli chciałbyś przyspieszyć ten proces, pomóż nam.

Losowe hasło

Cytaty

"Mam dwie profesury, sto doktoratów i dwadzieścia razy tyle medali co Breżniew." Lech Wałęsa